22 września 2018

Czołg T-90A

Paweł Przeździecki

T-90A, fot. V. Kuzmin

Rosyjski Czołg T-90A zbudowano w klasycznym układzie konstrukcyjnym. Można w nim wyróżnić przedziały kierowania, bojowy oraz napędowy. Samonośne nadwozie wykonano metodą spawania z płyt walcowanych. Dno kadłuba jest tłoczone. Konstrukcja wieży w odróżnieniu od poprzednich czołgów sowieckich, wykorzystujących masywne odlewy, jest spawana głównie z arkuszy blachy pancernej. Wyjątkiem jest osłona apertury armaty oraz niewielka maska. Warto odnotować, że także wieże części wozów w wariancie dowódczym (T-90AK) wykonano według starej technologii. W przypadku najbardziej narażonych na trafienia rejonów uformowano wewnętrzne komory, mieszczące elementy tzw. pancerza specjalnego. Z przodu kadłuba znajduje się przedział kierowania. Kierowca-mechanik zajmuje miejsce w osi wzdłużnej nadwozia, pomiędzy zbiornikami paliwa. Dysponuje indywidualnym włazem, otwieranym przez uniesienie i obrót w prawo. Po zamknięciu pokrywy obserwacja otoczenia możliwa jest przez pojedynczy peryskop dzienny TNPO-168 o powiększeniu x1 i 36-stopniowym polu widzenia w płaszczyźnie horyzontalnej. W nocy jest on zastępowany noktowizorem TWN-5 (pole widzenia 36 na 27 stopni). W trybie pasywnym ma on zasięg 80 m. Po włączeniu oświetlenia podczerwonego dystans obserwacji wzrasta do 180 m. Rosyjski przemysł opracował również udoskonalony wariant TWN-5M, w którym zasięg obserwacji wzrósł odpowiednio do 150 i 450 m, a także przyrząd TWN-10. W korpusie tego ostatniego umieszczono peryskop dzienny, noktowizor oraz niechłodzoną kamerę termalną. Wspomniane przyrządy są w pełni wymienne z TWN-5. W przedziale, poza podwieszanym siedziskiem kierowcy, znajdują się także przyrządy służące do kierowania pojazdem: drążki sterowania skrętem, wybierak przełożeń skrzyń biegów, pedały przyspieszenia, hamowania i sprzęgła, dźwignia ustawienia obrotów silnika oraz tablica ze wskaźnikami i przełącznikami. Ponadto w dnie kadłuba, nieco za fotelem, umieszczono luk awaryjny. Środkową część kadłuba zajmuje przedział bojowy. W jego stropie umieszczono łożysko oporowo-toczne nakrywającej przedział obrotowej wieży. Zajmują w niej stanowiska dwaj pozostali członkowie załogi T-90A – dowódca, siedzący po prawej stronie oraz działonowy po lewej. Każdy z nich dysponuje indywidualnym włazem, z pokrywą otwierającą się w przód. Zasadniczymi przyrządami służącymi do obserwacji są celowniki optoelektroniczne. Niemniej jednak działonowy otrzymał także dwa stałe peryskopy. Pierwszy służy do obserwacji wycinka przestrzeni bezpośrednio z przodu wieży, drugi – po lewej stronie. W przypadku dowódcy dwa peryskopy, zwrócone na boki i lekko do tyłu, umieszczono w pokrywie luku. Z tyłu kadłuba wydzielono przestrzeń dla zespołu napędowego. Znajduje się w nim silnik, ustawiony w poprzek przedziału, przekładnia pośrednia, planetarne skrzynie biegów z przekładniami bocznymi, a także elementy układu smarowania, sterowania i chłodzenia.

Czytaj także: Pożegnanie z Armatą

Cechą dodatnio wpływającą na zdolność przetrwania T-90A na polu walki są relatywnie niewielkie – w stosunku do konstrukcji zachodnich – rozmiary czołgu. Wóz ma niską sylwetkę, przez co stanowi niewielki cel, trudny do wykrycia za pomocą prostych środków obserwacji. Zastosowanie lemiesza do samookopywania umożliwia samodzielne wykonanie prostej kryjówki w ciągu 20–30 minut. Mimo małej objętości wnętrza, stanowiącej niespełna 60% kubatury Leoparda 2, konstruktorom udało się zapewnić załodze dostateczne warunki służby. Pancerz czołgu T-90A ma za zadanie ochronić przed bezpośrednimi uderzeniami pocisków przeciwpancernych różnego rodzaju oraz odłamkami granatów artyleryjskich eksplodujących w pobliżu wozu. W najbardziej narażonych na trafienia miejscach wnętrze pojazdu jest osłonięte układem złożonym z pancerza specjalnego oraz komórek reaktywnych Kontakt-5. Kadłub T-90A nie różni się zasadniczo od samonośnego nadwozia T-72B (produkcji po 1989 roku) i T-90. Przednia górna powierzchnia pancerza jest odchylona o 68 stopni od pionu, a grubość sprowadzona przekracza 600 mm. W jej wnętrzu znajdują się dwie przestrzenie. Wewnętrzna zawiera elementy osłony warstwowej, zewnętrzna – reaktywnej. Ta druga została podzielona na osiem komór, w których umieszcza się kostki wybuchowego pancerza reaktywnego. Zewnętrzne ściany komór tworzą płyty ze stali pancernej o grubości 20 mm. Dostęp do wnętrza w celu umieszczenia kostek reaktywnych jest możliwy przez luki inspekcyjne, zakręcane na śruby. Ich pokrywy również mają grubość 20 mm.
Opracowanie na temat tego czołgu wraz z jego użyciem bojowym przeczytasz w numerze Wozów Bojowych Świata – T-90

> regulamin