20 kwietnia 2018

10. batalion pancerny

Dr Grzegorz Jasiński

Wraz z narastaniem napięcia między Rzeszą Niemiecką a Polską w 1939 roku postępowały również przygotowania wojska do wybuchu ewentualnego konfliktu. Głównym zadaniem 10. batalionu na czas wojny było wystawienie, w czasie do 36 godzin od momentu ogłoszenia mobilizacji alarmowej, 41. i 42. samodzielnych kompanii czołgów rozpoznawczych. Mobilizacją pierwszej z nich kierował por. Zygmunt Herniczek, drugiej zaś kpt. Maciej Grabowski. Obie kompanie liczyły po trzynaście wyeksploatowanych czołgów TK-3, pięć samochodów ciężarowych, siedem motocykli i pięć przyczep. Stan etatowy kompanii wynosił: 71 osób, w tym 4 oficerów, 12 podoficerów i 55 szeregowych. Poważną bolączką był brak części zamiennych.

41. kompania została przydzielona do 30 Dywizji Piechoty. W czasie działań bojowych kompania prowadziła działania rozpoznawcze na przedpolu Warty, a następnie brała udział w obronie pozycji na rzece Widawce. W czasie odwrotu Armii „Łódź” osłaniała działania 30 DP. Ze względu na brak części zamiennych, paliwa oraz poniesione wcześniej straty szlak bojowy kompanii zakończył się 13 września po walkach w Żyrardowie i na skraju Puszczy Kampinoskiej.

42. kompania została przydzielona do dyspozycji dowódcy Kresowej Brygady Kawalerii płk. Stefana Hanki-Kuleszy. Swój udział w walkach rozpoczęła 4 września na przedpolu Warty, gdzie poniosła dotkliwe straty bezpowrotne wynoszące cztery czołgi. W kolejnych dniach, podobnie jak 41. kompania, osłaniała odwrót Armii „Łódź”, borykając się również z problemem braku części zamiennych i paliwa. Było to bezpośrednią przyczyną porzucania i niszczenia sprzętu na trasie odwrotu. Do Warszawy dotarły jedynie trzy czołgi, z których tylko jeden był zdatny do dalszej jazdy.

Czytaj także: http://wozybojowe.pl/2017/11/tankietki-tks-we-wrzesniu-1939-roku

W mobilizacji alarmowej w sierpniu 1939 roku , w grupie jednostek koloru żółtego, batalion sformował także dowodzoną przez por. Stanisława Wojcieszeka Kolumnę Samochodów Ciężarowych nr 451 dla Armii „Łódź”; Kolumnę Samochodów Ciężarowych nr 452 por. Jacka Krzyszkowskiego; Kolumnę Samochodów Ciężarowych nr 453 por. rez. Wacława Goguta. Ponadto w trakcie mobilizacji alarmowej sformowano również działającą pod dowództwem por. Mieczysława Bielenina Kolumnę Samochodów Sanitarnych nr 401 dla Armii „Łódź”.

31 sierpnia i w pierwszych dniach września w batalionie przystąpiono do mobilizacji powszechnej. W I rzucie mobilizacji powszechnej batalion rozpoczął formowanie kolumn samochodów ciężarowych o numerach 454, 455 i 456. Zostały one wyposażone w samochody „Berliet”, „Polski-fiat – 621 R” oraz „Chevrolet”. W czasie mobilizacji powszechnej wystawiono również drugą kolumnę samochodów sanitarnych nr 402 wyposażoną w samochody „Fiat-614”. Ponadto dla napraw uszkodzonego sprzętu pancernego i samochodowego jednostek Armii „Łódź” sformowano park stały broni pancernej nr 41. Oprócz wymienionych pododdziałów 10 batalion pancerny dla potrzeb krajowych wystawił jeszcze dwie kolumny samochodowe.

Zadania mobilizacyjne batalion realizował do 5 września. Po południu, w związku z docierającymi informacjami o nienajlepszej sytuacji na froncie, zarządzono ewakuacje jednostki. Zarówno pieszo, jak i samochodami żołnierze bazy batalionu skierowali się ku Ośrodkowi Zapasowemu Broni Pancernej nr 3 w Żurawicy, do której dotarli jednak tylko nieliczni.

> regulamin