15 grudnia 2018

Przemysł motoryzacyjny w II RP

Karol Rudy

przemysł motoryzacyjny II RP

Możliwości rozwoju wojsk pancernych i zmechanizowanych danego kraju są pochodną jego bazy przemysłowej, przemysłu metalurgicznego i hutniczego, ale przede wszystkim motoryzacyjnego. Niestety, Polski przemysł samochodowy nigdy nie zaliczał się do silnych. Światowa motoryzacja jako gałąź przemysłu zaczęła rozwijać się intensywnie w ostatniej dekadzie XIX wieku w krajach wysoko uprzemysłowionych, ale ziemie polskie – wówczas pod zaborami – znajdowały się na uboczu tych przekształceń. Wielka Wojna i wojna z Rosją bolszewicką zrujnowały tereny odrodzonej w wyniku tych konfliktów Rzeczypospolitej. Polska nie miała wówczas żadnych zakładów motoryzacyjnych, a jedynie kilka składów remontowych dla pojazdów używanych przez wojska zaborców. Jeszcze w 1919 roku warsztaty naprawcze taboru samochodowego „Praga” w Warszawie zostały przekształcone w Centralne Warsztaty Samochodowe (CWS) i umieszczone w nieczynnej fabryce włókienniczej „Justa”, a w 1920 roku przeniosły się do dawnej fabryki wyrobów ołowianych „Kamnitza” przy ul. Terespolskiej. W 1920 roku CWS zatrudniały już 450 pracowników, posiadając 360 obrabiarek różnych typów (głównie pochodzenia francuskiego). Tam też wykonano serię 16 lekkich samochodów pancernych na bazie auta osobowego Ford model T, konstrukcji inż. Tańskiego. Były to pierwsze seryjne wozy pancerne polskiej konstrukcji, biorące następnie udział w walkach w 1920 roku. Wkrótce CWS stały się centrum napraw i modernizacji pojazdów używanych przez Wojsko Polskie. Od 1921 roku CWS odpowiadały też za remonty czołgów. W 1922 roku przystąpiono tam do opracowania pierwszego samochodu rodzimej konstrukcji, którego pierwszy prototyp wykonano dwa lata później. W latach 1925–1927 wykonano w CWS 27 sztuk czołgów ćwiczebnych typu Renault FT. W 1927 roku zatrudniano 1075 pracowników. W tym okresie przystąpiono również do opancerzania 90 podwozi półgąsienicowych marki Citroën (samochód pancerny wz. 28). Jak widać warszawskie Centralne Warsztaty Samochodowe odgrywały rolę szczególną dla armii i bardzo dużą dla rynku cywilnego, zajmując się m.in. montażem z części różnych typów samochodów. Działania tego rodzaju miały jednak ograniczony charakter. budowa od podstaw
Ważnym okresem dla rozwoju polskiej motoryzacji były lata 1927–1928, kiedy to pomyślna koniunktura gospodarcza pozwoliła na rozwój tej gałęzi przemysłu. W październiku 1927 roku powstały Państwowe Zakłady Inżynierii – z połączenia Centralnych Warsztatów Samochodowych, Centralnych Warsztatów Łączności oraz Centralnych Warsztatów Saperskich (w 1928 roku włączone doń jeszcze modlińską stocznię i warsztaty rzeczne). Ministerstwo Spraw Wojskowych zarządzało Państwowymi Zakładami Inżynierii wraz z podobnymi podmiotami, na podstawie nowych zmian legislacyjnych (wydzielenie przedsiębiorstw państwowych z ogólnej administracji państwowej i nadanie im osobowości prawnej). W myśl zarządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych miały one wytwarzać nowy sprzęt oraz modernizować już posiadany. CWS przekształcono w Państwową Wytwórnię Samochodów – PWS, zachowując jednak markę CWS. W 1928 roku przystąpiono do montażu samochodu krajowej konstrukcji (zespół inżyniera Tańskiego) – CWS T-1.
Drugim obok PZInż ważnym zakładem motoryzacyjnym, również ulokowanym w stołecznej Warszawie, były Zakłady Mechaniczne „Ursus” S.A. (z siedzibami na ulicy Skierniewickiej i Wolskiej)…
Więcej w: http://sklep.wozybojowe.pl/kategoria/prasa/wozy-bojowe-swiata-nr-8-2017-polska-bron-pancerna-1918-1939

> regulamin