22 listopada 2017

Tankietki TKS we wrześniu 1939 roku

Norbert Bączyk

Tankietka TKS

Pierwsze 20 tankietek – czołgów rozpoznawczych TKS, o numerach seryjnych 1492–1511, celem testów dostarczono do Wojska Polskiego latem 1933 roku. Kolejną partię 83 wozów (nr 1512–1594) dostarczono zaś do czerwca 1934 roku, przy czym sześć z nich w tym samym roku sprzedano do Estonii. W latach 1934– 1935 została wykonana seria 86 maszyn, a do wiosny 1936 roku armia odebrała kolejne 63 pojazdy. Wówczas to produkcję tankietek faktycznie zakończono. W latach 1937–1938 została wykonana jeszcze niewielka partia 30 tankietek. Ostatecznie wyprodukowano 282 pojazdy, z czego Wojsko Polskie odebrało 276 sztuk. Oprócz 300 wozów TK, TKS były najliczniejszymi pojazdami pancernymi armii aż do 1939 roku. Niewielka partia została tuż przed wojną przezbrojona w najcięższe karabiny maszynowe kal. 20 mm (takiej przebudowie poddano co najmniej 24 egzemplarze), ale większość zachowała jako uzbrojenie francuskie ckm Hotchkiss wz. 25.
Tankietki, tak jak inny sprzęt pancerny Wojska Polskiego, w okresie pokoju znajdował się na wyposażeniu batalionów pancernych, które w czasie mobilizacji wystawiały liniowe pododdziały pancerne. TKS, tak jak starsze wozy TK, wedle przydziałów mobilizacyjnych, miały trafić do szwadronów czołgów rozpoznawczych (dla dywizjonów pancernych brygad kawalerii), samodzielnych kompanii czołgów rozpoznawczych (dla dywizji piechoty) oraz jako wyposażenie drezyn rozpoznawczych pociągów pancernych. Z wyjątkiem stołecznego 3. batalionu pancernego, tankietki znajdowały się we wszystkich batalionach pancernych czasu pokoju – plan mobilizacyjny przewidywał wystawienie po sześć szwadronów rozpoznawczych w wozami TK i TKS (razem 12 szwadronów), 17 samodzielnych kompanii czołgów rozpoznawczych (w tym siedem z wozami TKS) oraz 10 zespołów dla pociągów pancernych, w tym dwa pociągi otrzymały nowsze TKS. Plan ten w 1939 roku faktycznie zrealizowano. Zarówno szwadrony, jak i kompanie czołgów rozpoznawczych liczyły po 13 tankietek (dwa plutony bojowe po sześć maszyn i wóz dowódcy kompanii), choć etat kompanii, jako pododdziałów samodzielnych, był nieco odmienny i większy.

Podczas walk w 1939 roku wozy TKS zostały użyte na wszystkich kierunkach operacyjnych broniącego się Wojska Polskiego. Ich rozproszenie organizacyjne – na poziomie samodzielnej kompanii czy szwadronu – sprawiło, że nie odegrały większej roli, choć to właśnie załogi tych pojazdów prowadziły ofiarne rozpoznanie na rzecz związków taktycznych, będąc często jedynym zmotoryzowanym pododdziałem. wykorzystywano je również w charakterze pojazdów wsparcia piechoty, w ataku i kontrataku, do czego jednak nadawały się w bardzo ograniczonym zakresie. Chlubną kartę zapisały załogi nielicznych, najpewniej zaledwie 24 sztuk, wozów TKS uzbrojonych w nkm kal. 20 mm, które dzięki temu uzbrojeniu mogły razić broń pancerną nieprzyjaciela.

Więcej informacji i liczne zdjęcia tankietki w numerze specjalnym Wozów Bojowych Świata zamieszczonym na 16 GB pendrivie w kształcie tankietki dostępnym w naszym sklepie internetowym: http://sklep.wozybojowe.pl

> regulamin