24 marca 2019

M48 Patton

Czołg M48 powstawał w trudnych warunkach związanych z presją wojny w Korei, co z jednej strony doprowadziło do jego szybkiego skonstruowania, z drugiej jednak skutkowało niedopracowaniem wielu zastosowanych w nim rozwiązań. Następował także stały postęp techniczny. Stąd bardzo szybko rozpoczęto modernizować produkowany masowo czołg. Pierwsza modernizacja oznaczona M48A1 (liczba modernizacji M48 jest bardzo długa, obok modernizacji gruntownych oznaczanych jako A i kolejne cyfry występowały jeszcze mniejsze modernizacje oznaczane literowo – np. M48A1C) związana była m.in. z nieznaczną przebudową kadłuba w celu poprawy pracy kierowcy, montażem dla niego peryskopu do obserwacji w nocy oraz zainstalowaniem na wieży kopuły obserwacyjnej dla dowódcy. Znacznie ważniejszą modernizację zainicjowano w 1956 roku, kiedy to pojawił się M48A2. Tym razem wymieniono silnik na bardziej dynamiczny Continental AVI-1790-8 o mocy 606 kW/825 KM, przekonstruowano tył czołgu powiększając zbiornik paliwa do 1270 litrów oraz zwiększając zapas amunicji do działa do 64 pocisków, więcej amunicji przydzielono też do km (zmieniony na 7,62 mm M73) i wkm. Masa wozu wzrosła do 47 600 kg, kadłub miał teraz 687 cm długości. Mimo wzrostu masy nowa jednostka napędowa umożliwiała rozpędzenie czołgu na drodze do maks. 48 km/h, zasięg zaś wzrósł do 260 km. Czołg M48 modernizowano na bieżąco. W połowie lat 60., kiedy to US Army zaczęła już otrzymywać następcę M48 – czołg M60 – pojawił się model M48A3 (do tego standardu modernizowano już wyprodukowane czołgi A1), w którym po raz kolejny wymieniono silnik, tym razem na diesel Continental AVDS-1790-2A, co znacznie zmniejszyło ryzyko zapalenia się jednostki napędowej. Jego moc kształtowała się w granicach 750 KM. Zbiornik paliwa miał teraz 1460 litrów, zaś czołg mógł przejechać do 480 km. Modernizacja objęła też przyrządy celownicze i obserwacyjne. Pełna masa M48A3 wzrosła do 48 500 kg. Po prototypowym M48A4 w roku 1975 pojawiła się kolejna modernizacja oznaczona jako A5. M48A5 otrzymał wreszcie zupełnie nowe uzbrojenie główne, bardziej przystające do ówczesnych wyzwań. Armatę kal. 90 mm zastąpiło działo kal. 105 mm M68 używane w czołgach M60 sprzężone z km 7,62 mm M240 i zapasem do działa na poziomie 54 pocisków (nowe działo miało także bardziej zaawansowane systemy kierowania ogniem, w tym elektroniczne). Na wieży pojawiły się dwa km 7,62 mm M60D. Masa czołgu ponownie wzrosła, tym razem do 49 000 kg. Moc i rodzaj silnika pozostały bez zmian, aczkolwiek teraz była to ulepszona odmiana pod oznaczeniem AVDS-1790-2D. Była to ostatnia tak kompleksowa modernizacja czołgu M48 w swym macierzystym kraju.

Czołg M48 był masowo eksportowany, co spowodowało powstanie całej serii lokalnych odmian tych wozów oraz jednostkowych propozycji ich modernizacji przedstawianych przez różne firmy. Dość powiedzieć, iż jego użytkownikami były w przeszłości lub nadal są następujące państwa: USA, Grecja, Turcja, Korea Południowa, Niemcy, Izrael, Pakistan, Tajwan, Jordania, Maroko, Tajlandia, Hiszpania, Liban, Portugalia, Norwegia, Tunezja, Wietnam (do 1975 roku Południowy, potem czołgi te przejęła Północ) czy Iran. W wielu krajach powstały lokalne modernizacje lub odmiany, takie jak koreański M48A5K, hiszpański M48A5E, tureckie M48A5T1 i T2 czy tajwańska hybryda M48H/CM11. Ponieważ czołgi wyeksportowane pozostawały w służbie znacznie dłużej niż te w USA, otrzymały jeszcze bardziej nowoczesne systemy kierowania ogniem czy obserwacji niż w armii macierzystej. Bardzo ciekawe modernizacje M48 pojawiły się w Izraelu, gdzie czołgi te otrzymały nazwy Magach 3 i 5. Izraelskie Magach 5 otrzymały m.in. pancerz reaktywny Blazer, dodatkowe km oraz układ stabilizacji armaty. Czołgi M48 brały udział w wielu konfliktach zbrojnych, m.in. Indii z Pakistanem, serii wojen w Indochinach (wojna w Wietnamie, wojna w Kambodży), w wojnie Irak-Iran czy wojnach bliskowschodnich począwszy od lat 60. (1967, 1973, 1982). Walczące na nich oddziały odnosiły sukcesy lub ponosiły spektakularne porażki – jedne i drugie nie wynikały jednak z walorów samego czołgu. Dziś czołg M48 jest już konstrukcją niemal zupełnie przestarzałą, niemniej wciąż pozostaje w służbie niektórych państw (głównie jako zapas mobilizacyjny, np. w Turcji i Korei Południowej).

> regulamin