23 listopada 2017

Citroën melduje się na Sadybie

W piątek 4 listopada 2016 roku kolekcja Muzeum Wojska Polskiego w jego filii w Forcie IX na warszawskiej Sadybie wzbogaciła się o kolejny cenny zabytek techniki militarnej. Obok tankietek TKS i TK, ciągnika C2P czy też czołgu Renault FT, od dziś oglądać tam można półgąsienicowy ciągnik artyleryjski Citroën Kégresse P17E. Pojazd ten stanowi trwały depozyt przekazany przez znanego kolekcjonera pojazdów militarnych pana Adama Rudnickiego.
Wzmiankowany pojazd oparto na rozwiązaniach technicznych opracowanych przez Adolfa Kégresse, francuskiego inżyniera, który na początku XX wieku pracował w Rosji, m.in. będąc szefem parku maszynowego (samochodowego) cara Mikołaja II. Z racji ubogiej sieci utwardzonych dróg rosyjskiego imperium i wynikających stąd trudności w poruszaniu się zwykłymi samochodami, opracował on oryginalny układ gąsienicowy. Opatentowany przez niego system gąsienicowy dla pojazdów kołowych, zamieniające te ostatnie w wozy półgąsienicowe, był z powodzeniem stosowany m.in. w rosyjskich samochodach pancernych w czasie I wojny światowej. Po rewolucji 1917 roku Kégresse powrócił do Francji i w 1920 roku zatrudnił się w firmie Citroën. Wówczas też powstał pierwszy prototyp półgąsienicowego pojazdu Citroën Kégresse.
Samochody półgąsienicowe firmy Citroën z system Kégresse były produkowane seryjnie od 1921 roku, kiedy to wykonano pierwszych osiem sztuk (model K1), częściowo w oparciu o osobowy model Citroëna B2 (oznaczany również, w nawiązaniu do mocy silnika i związanej z tym klasyfikacji podatkowej, jako 10 CV). Na tym właśnie modelu, jak i bazujących na nim Citroën B10 i B12, oparto K1 oraz kolejne odmiany półgąsienicowych pojazdów Kégresse, nazwanych odpowiednio P4T i P7T. Produkowano je do 1926 roku, następnie zastępując kolejną ulepszoną odmianą, P7bis. Od 1928 roku do produkcji weszła wersja P10, a rok później model P17, wykorzystująca jako bazę samochody Citroën B14, a później nowy Citroën C4. W tych modelach stosowano już znacząco zmodernizowany układ gąsienicowy. Od 1930 roku, równolegle do serii P17 bazującej na modelu Citroën C4, wytwarzano również półgąsienicowe pojazdy serii P14, P15 i P19 z nieco mocniejszym silnikiem z samochodu osobowego Citroën C6.
Wojsko Polskie w latach 1924–1925 kupiło 108 podwozi Citroën Kégresse P4T z silnikiem i ramą od samochodów osobowych Citroën B2 (10 CV). Później umowę zwiększono do łącznie 135 podwozi, a 90 sztuk, po opancerzeniu, przyjęto do służby pod oznaczeniem samochód pancerny wz. 28. W 1931 roku podpisano umowę na kolejne 94 pojazdy, które dostarczono w latach 1931–1933 w odmianach P14, P17 i P19. Znajdowały się one na wyposażeniu Wojska Polskiego – jako ciągniki artyleryjskie i wozy łączności, do 1939 roku.
Egzemplarz, który obecnie można oglądać w Muzeum Wojska Polskiego nie znajdował się na wyposażeniu naszego wojska, ale to oryginalny pojazd serii P17, a zatem oparty na samochodzie Citroën C4. Model P17 produkowano od 1929 do 1934 roku, modyfikując go nieznacznie w czasie produkcji, co wiązało się z nowymi oznaczeniami – od A do E (np. P17E). Niewielką partię Citroën Kégresse P17 zakupiono również dla polskiej armii, ale preferowano jednak modele P14 i P19 o silniejszej jednostce napędowej. Mimo to właśnie P17 był podstawowym ciągnikiem artyleryjskim armii francuskiej w latach 30. XX wieku, używany do holowania najliczniejszych, lekkich armat kal. 75 mm. Adam Rudnicki sprowadził opisywany egzemplarz do Polski już kilka lat temu, pojazd był prezentowany na licznych zlotach i paradach. Obecnie można go podziwiać, już na stałe, na Sadybie.

> regulamin